„Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem z kościoła” - recenzja

Autorzy prowadzą czytelnika niczym przewodnicy po górskim szlaku, chwilami stromym, pełnym kamieni i mgły, ale prowadzącym ku szerszej perspektywie. Już sam tytuł sugeruje drogę wymagającą, nieoczywistą i samotną. Obirek pokazuje bowiem, że odejście z Kościoła nie zawsze jest gwałtownym buntem. Czasem przypomina powolne oddalanie się od domu, w którym zgasło światło.

Największą siłą tej książki pozostaje szczerość rozmowy. Nie ma tu publicystycznego hałasu ani taniej prowokacji. Jest za to namysł nad instytucją, która dla jednych pozostaje ostoją sensu, a dla innych staje się ciężarem nie do uniesienia. Obirek opowiada o własnej drodze z dużą kulturą i spokojem, dzięki czemu nawet czytelnik o odmiennych poglądach może znaleźć w tej narracji coś poruszającego. Autor nie atakuje wiary jako takiej. Krytycznie patrzy raczej na mechanizmy instytucji przypominającej czasem stary okręt, który przez lata ignorował pęknięcia kadłuba, wierząc, że sam autorytet utrzyma go na powierzchni.

Artur Nowak prowadzi rozmowę bardzo świadomie. Nie dominuje, lecz pozwala wybrzmieć refleksjom rozmówcy. Dzięki temu książka ma rytm spokojnego dialogu, a nie przesłuchania. Czyta się ją płynnie, momentami wręcz hipnotycznie. Kolejne rozdziały układają się w opowieść o rozczarowaniu, ale też o odzyskiwaniu wolności myślenia. Można odnieść wrażenie, że Obirek zrzuca z ramion wielki, niewidzialny płaszcz oczekiwań, który przez lata ciążył bardziej, niż chronił.

Ciekawym elementem publikacji są liczne odniesienia do historii Kościoła, filozofii i kultury. Obirek, jako były jezuita i profesor, potrafi opowiadać o skomplikowanych zjawiskach w sposób przystępny, unikając akademickiego zadęcia. To jedna z największych zalet książki. Czytelnik dostaje nie tylko osobiste wyznanie, ale również szeroki kontekst społeczny i historyczny. Interesującą ciekawostką jest fakt, że Stanisław Obirek przez lata należał do zakonu jezuitów, znanego z wysokiego poziomu edukacji i intelektualnej dyscypliny. Jego odejście odbiło się szerokim echem nie tylko w środowisku religijnym, lecz także akademickim.

Warstwa językowa książki zasługuje na osobne uznanie. Styl jest klarowny, elegancki i pełen trafnych obserwacji. Autorzy unikają patosu, choć temat łatwo mógłby w niego popaść. Dzięki temu emocje wybrzmiewają mocniej. W trakcie lektury pojawia się smutek, czasem gniew, ale również ulga i poczucie intelektualnej uczciwości. To książka, która nie daje prostych odpowiedzi. Zamiast tego zachęca do zadawania pytań. O sens wspólnoty, granice autorytetu i miejsce duchowości we współczesnym świecie.

„Wąska ścieżka” nie jest publikacją wyłącznie dla osób rozczarowanych Kościołem. To wartościowa lektura także dla wierzących, którzy chcą lepiej zrozumieć źródła kryzysu instytucji religijnych i emocje ludzi odchodzących od wspólnoty. Książka działa jak lustro ustawione w ciemnym pokoju, nie rozprasza mroku, ale pozwala zobaczyć to, co wcześniej pozostawało niewidoczne.

To mądra, odważna i bardzo potrzebna rozmowa. Polecam ją wszystkim czytelnikom zainteresowanym współczesną duchowością, kryzysem autorytetów oraz osobistymi historiami ludzi, którzy mieli odwagę zejść z utartej drogi i poszukać własnej. Warto podkreślić, że książka nie zamyka dyskusji, lecz ją otwiera. Czytelnik po zakończeniu lektury może czuć się tak, jak po długim spacerze w gęstym lesie: zmęczony, ale jednocześnie bardziej uważny na otaczający świat. To jedna z tych publikacji, które zostają w pamięci na długo, ponieważ nie próbują nawracać ani przekonywać za wszelką cenę. Zamiast tego uczą słuchania, refleksji i odwagi w mierzeniu się z własnymi przekonaniami.

Joanna Sieg-Ulanowicz

Stanisława Obirek, Artur Nowak, „Wąska ścieżka. Dlaczego odszedłem z kościoła”,  Wydawnictwo Prószyński i S-ka, 2026.