„Wielkopolska przez wieki” – recenzja

„Wielkopolska przez wieki” to książka autorstwa znanego i cenionego, nie tylko w Wielkopolsce, historyka. Jerzy Topolski jest autorem wielu książek i publikacji dotyczących m.in. historii Polski oraz Poznania, z którym był związany całe życie.

W niniejszej publikacji mamy okazję poznać historię części zachodniej Polski w całkowitym wymiarze czasowym tzn. od samego początku powstania Wielkopolski aż do czasów współczesnych, czyli końca XX wieku. Pierwszy raz nazwa „Wielkopolska” (w wersji łacińskiej) użyta została w XIII wieku w oficjalnych dokumentach Bolesława Pobożnego. Nazwa ta miała podkreślać nie tylko odrębność od pozostałej części kraju. Nadawała także znaczenie terenom leżącym nad Wartą, które jednocześnie miały bogatą tradycję i były ważne. Zapewne chodziło m.in. o doniosłą rolę Gniezna w procesie kształtowania się chrześcijańskiego państwa, ale także o znaczenie gospodarcze i kulturowe. Jednak historia tego regionu, opisana przez Jerzego Topolskiego, sięga wiele wcześniej i właściwie zaczyna się kilka tysięcy lat temu, kiedy to kształtowały się kolejne geologiczne struktury, które stworzyły dosłowne podwaliny pod Wielkopolskę. Przez kolejne rozdziały przemierzamy szlaki i okolice całego regionu nadwarciańskiego.

Jest to bardzo ciekawa lektura, ponieważ wiele wątków to znane powszechnie fakty z historii Polski podanej jednak oczywiście w kontekstach lokalnych. Można także przeczytać o tym, jak kształtowała się cała struktura gospodarcza przez kolejne stulecia. Ostatecznie Wielkopolanie są znani z pracowitości i gospodarności, a także z tzw. niemieckiego porządku. Dzięki książce Jerzego Topolskiego możemy dowiedzieć się, że mieszanie się niemieckiej kultury z wielkopolską miało miejsce o wiele wcześniej niż w XIX wieku. Wpływy te wynikały m.in. z bliskości położenia Brandenrburgii oraz Magdeburga, z którymi wielokrotnie podpisywano pakty o współpracy lub wręcz odwrotnie -  walczono. Mowa jest także oczywiście nie tylko o samych konkretnych wydarzeniach historycznych w kolejnych dekadach, ale także o wynalazkach i ich twórcach, o artystach wywodzących się z regionu, o stylach architektonicznych dominujących w określonych epokach itd. 

„Wielkopolska przez wieki” to bardzo rzeczowa wycieczka przez kolejne stulecia. Z jednej strony daje zarys ogólny, a z drugiej dowiadujemy się również wielu szczegółów lub poznajemy najważniejsze fakty z każdej epoki. Dla każdego, kto interesuje się historią Wielkopolski lub kto chce poznać bliżej historię tej części naszego kraju, powinna to być wręcz lektura obowiązkowa. Napisana bardzo przystępym językiem świetnie przybliża zawartą w niej wiedzę i na pewno usatysfakcjonuje każdego czytelnika.

Agnieszka Pater
(agnieszka.pater@dlalejdis.pl)

Jerzy Topolski „Wielkopolska przez wieki”  Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 2018 r.