„Wraz, czyli bez. Opowiadania i listy z krainy nonsensu” – recenzja

„Wraz, czyli bez…” to pozycja, którą należy docenić nie tylko za kunszt i wirtuozerię literacką Przybory, która znana i ceniona jest przez czytelników od lat, ale także za wkład Michała Rusinka. Rusinek nie tylko dokonał nieszablonowego wyboru z rozległej twórczości Przybory, ale napisał do tej pozycji wstęp, który pozwala łatwiej w świecie Przybory się odnaleźć. I tak, niezaznajomiony ze światem nonsensu czytelnik może dowiedzieć się czym jest królujący w tej pozycji purnonsens.

Purnonsens to odmiana dowcipu, w którym efekt komiczny uzyskuje się w wyniku jawnej niedorzeczności. Niedorzeczność powstaje poprzez zaskakująco nielogiczne, pozbawione motywacji, bezinteresownie nielogiczne skojarzenie słów lub obrazów. Ich celem nie jest opowiadanie o ideałach czy głoszenie wielkich idei. Te opowieści nie mają co do zasady ukrytego przekazu i morału. Ich stworzeniu przyświeca jeden zamiar: wzbudzenie śmiechu.

Ten cel został zrealizowany przez Przyborę w 100%. Listy (których nie należy rozumieć w tradycyjnym znaczeniu – to raczej krótkie opowieści) oraz opowiadania zawarte w tym tomie to krótkie utwory, które zazwyczaj nie zajmują więcej niż 3-4 strony. Skrzą się humorem i błyskotliwością autora. Ich powiązanie stanowi jedynie uśmiech, który wywołują na twarzy czytelnika. Nie ma tu połączeń fabularnych, dzięki czemu można je czytać w dowolnej kolejności.

Wybór dokonany przez Michała Rusinka zdecydowanie zasługuje na uwagę. To pozycja, która aprobatę znajdzie przede wszystkim u fanów Przybory – tych wiernych jak i okazjonalnych. To zbiór popisów językowej wirtuozerii, absurdów goniących kolejny absurd, ale te klimaty trzeba lubić. „Wraz, czyli bez…” to pozycja niosąca za sobą ogrom uśmiechu, jednak jedynie u osób rozsmakowanych w językowych popisach, absurdalnych historiach i nietuzinkowych dowcipach. To dowcipna pozycja, która wielokrotnie wywołuje uśmiech na twarzy czytelnika. Długość zawartych w niej tekstów sprawia, że jest to idealna książka do podczytywania w wolnych chwilach… szczególnie by rozjaśnić śmiechem szarobure dni.

Alicja Figarska
(alicja.figarska@dlalejdis.pl)

„Wraz, czyli bez. Opowiadania i listy z krainy nonsensu”, Jeremi Przybora wg wyboru Michała Rusinka, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022.