„Wyparte, odroczone, odrzucone” – recenzja

Wszyscy wiem, co wydarzyło się w naszym kraju w trakcie II wojny światowej. Hitlerowska okupacja, miliony zabitych, doszczętnie zniszczone miasta, tysiące bezdomnych ludzi. Republika Federalna Niemiec od samego początku swojego istnienia odrzucała żądania odszkodowawcze krajów, które ucierpiały w wyniku okupacji hitlerowskiej w czasie drugiej wojny światowej. Niemieccy badacze – historyk Karl Heinz Roth i politolog Hartmut Rübner – w swojej książce analizują przebieg niemieckiej okupacji w Polsce, ujawniają strategie, do których Niemcy uciekały po wojnie, by odmówić wypłaty reparacji oraz starają się oszacować wielkość niemieckiego długu reparacyjnego. Wychodząc z punktu widzenia opartego na prawie międzynarodowym, udowadniają zasadność greckich i polskich żądań oraz proponują swoje rozwiązanie kwestii reparacji.

Czym jest reparacja? Autorzy twierdzą, że to świadczenie odszkodowawcze należne po naruszeniach prawa wojennego i humanitarnego prawa międzynarodowego. Ma być rekompensatą za straty wojenne, nie tylko te materialne, ale i krzywdy osobowe. Do tej pory reparacje za straty wojenne materialne i moralne, otrzymały jak do tej pory: Grecja, Izrael, czy Jugosławia. Polska ma poważny problem z tym, aby cokolwiek od Niemiec uzyskać. Temat długu reparacyjnego jest teraz na tapecie. Nasz rząd po latach przypomniał o tym sobie, w agresywny i roszczeniowy sposób żądając zapłaty za wojenne zniszczenia. Prawda jest taka, że Polska nigdy nie zrzekła się ich, ale zaniechała, ponieważ była w strefie sowieckich wpływów. Co będzie? Czas pokaże.

Autorzy krok po kroku prowadzą nas po kartach historii, począwszy od ataku Niemiec na Polskę po wyjaśnienie założeń ich działania i chęci zlikwidowania polski jako narodu i państwa. Następnie dowiemy się o traktatach i zawartych porozumieniach oraz samej reparacji. Opracowanie to jest bardzo dobrze napisane, zawiera obszerne dowody, dokumenty i ustalenia. Fakt, że jest napisana przez niemieckich autorów, wykształconych i szanowanych daje świadectwo znaczenia poruszanego tematu. Chociaż jest to kawał porządnej i obszernej historii, to autorzy napisali ją w przystępny sposób, żeby nie zniechęcić czytelnika po kilku stronach lektury.

„Wyparte, odroczone, odrzucone. Niemiecki dług reparacyjny wobec Polski i Europy” to kawał trudnej, ale niezwykle ważnej lektury. Absolutnie nie jest to stronnicza książka, bo nie napisali Polacy, a niemieccy badacze, jeden to historyk i lekarz, a drugi politolog. Zasada obiektywności całkowicie została zachowana. Karl Heinz Roth i Hartmut Rubner udowadniają, że pieniądze należą się nie tylko nam, ale także wielu innym państwom w Europie, którym odmówiono wypłat.  Książkę tę warto przeczytać, dla samego siebie, dla swojej wiedzy i historii.

Klaudia Kwiatkowska
(klaudia.kwiatkowska@dlalejdis.pl)

Karl Heinz Roth, Hartmut Rubner, „Wyparte, odroczone, odrzucone. Niemiecki dług reparacyjny wobec Polski i Europy”, wyd. Zysk i S-ka, 2023