„Córka Stalina” - recenzja

Swietłana Alliłujewa nie miała łatwego życia. Los sprawił, że jej ojcem był radziecki dyktator i zbrodniarz: Józef Stalin. Wychowywana na Kremlu i pilnowana na każdym kroku „rosyjska księżniczka” od małego wiedziała, że jej codzienność nie jest zwyczajna. Nietuzinkowa jest więc opowieść o długim, burzliwym, trudnym i interesującym życiu, urodzonej w 1926 roku, jedynej córki Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwili.

Książka kanadyjskiej pisarki Rosemary Sullivan opowiada o losach córki Stalina: od momentu jej narodzin aż do śmierci. Dzięki tytanicznej pracy badawczej, archiwistycznej i licznym podróżom, autorka zdołała zgromadzić imponującą ilość wiedzy na temat życia Swietłany, jej przodków, rodziny, otoczenia, historii ZSRR. Owocem jej wysiłków jest rzetelna i ciekawie napisana biografia kobiety, która mogła do Stalina mówić: „tato”. „Była jego ulubienicą. Nazywał ją swoim „wróbelkiem” albo „muszką”. Padała mu do kolan, a on podnosił ją, obsypywał pocałunkami i głaskał czule”. Po latach, bohaterka publikacji wydawnictwa Znak zrozumiała jednak, jak bardzo znaczące było to, że urodziła się jako dziecko polityka o nieograniczonej władzy, którego słowa i działania odbijały się w świecie szerokim echem.

„Córka Stalina” autorstwa Rosemary Sullivan przybliża postać „kremlowskiej księżniczki”, dokładnie i ze szczegółami opisując przebieg jej życia. Czytelnik może dowiedzieć się o dzieciństwie Swietłany, jej nastoletnich latach, młodości, dorastaniu. Poczytać o tym, jak zmienia się życie bohaterki po śmierci ojca albo jak wyglądała jej codzienność za kolejnych dyktatorów. Poznać można szczegóły ucieczki Swietłany do USA, jej doświadczenia na Zachodzie, poczytać o ponownym pobycie w ZSRR i ostatnich latach jej życia. Autorka nie szczędzi interesujących i różnorakich informacji na temat córki Stalina, przytacza jej listy i wspomnienia tych, którzy mieli okazje się z nią stykać. Dzięki publikacji poznajemy nie tylko krok po kroku życie Swietłany wraz z kontekstem historycznym i spuścizną po Stalinie, ale również mnogość emocji i charakter bohaterki. Posiadająca złożoną osobowość jedyna córka zmarłego w 1953 wodza ZSRR ujawnia na kartach publikacji swoje tajemnice, które możemy bez skrupułów podejrzeć. Książkę ubogacają liczne zdjęcia, a ułatwia umieszczone w lekturze drzewo genealogiczne rodziny Dżugaszwilich, Alliłujewów oraz lista występujących w biografii córki Stalina postaci.

Świetnie prowadzona narracja cofa czytelnika w czasie, gwarantując multum literackich wrażeń i wielopoziomowy portret charakternej Swietłany. Dokładne opisy poszczególnych wydarzeń i poczynań bohaterki pozwalają lepiej zrozumieć kobietę, próbującą uciec ze złotej klatki reżimu, którego macki wraz z wspomnieniem ojca ścigały ją przez całe życie. Nie mam wątpliwości, że „Córka Stalina” to lektura dla tych miłośników historii, których fascynują dzieje ZSRR, wyraziste osobowości i kobiety, na przekór wszystkim i wszystkiemu, walczące o swoje szczęście.

Iwona Trojan
(iwona.trojan@dlalejdis.pl)

Rosemary Sullivan: „Córka Stalina”, Kraków, wydawnictwo Znak Horyzont, 2017