„Niepokorne córy II Rzeczypospolitej i PRL” - recenzja

Istnieją kobiety, które z całą pewnością wyrastają z ram swoich epok. O kilku takich przedstawicielkach płci pięknej pisze Jarosław Molenda w publikacji: „Niepokorne córy II Rzeczypospolitej i PRL”. Próżno szukać ich imion w podręcznikach do historii Polski, a przecież swoimi życiorysami bez wątpienia zasłużyły sobie na pamięć, wyróżnienie, docenienie, a przynajmniej na świadomość o ich istnieniu i nieprzeciętności. Ich biografie przybliża słynny pisarz i podróżnik, który przy tworzeniu książki wykonał ogromną pracę źródłową. Kilkaset pozycji bibliograficznych, z których korzystał, naprawdę robi wrażenie!

Nietuzinkową listę pań otwiera Maria Komornicka – żyjąca w latach 1876 – 1949 pisarka i tłumaczka, która szokowała swoje otoczenie przybraniem męskiego imienia i zachowaniami, które absolutnie nie przystawały wtedy żadnej kobiecie. Jak pisze Jarosław Molenda: „jej życie to historia kobiety, która chciała zbyt wiele, mierzyła za wysoko, była zanadto bezkompromisowa”.

Jedną z tytułowych „niepokornych cór” była także Wanda Dynowska, zwana przybraną matką Dalajlamy. Spełniała się jako pisarka, tłumaczka, działaczka społeczna. Była popularyzatorką kultury indyjskiej w Polsce, znawczynią hinduizmu i długo by jeszcze wymieniać. „Wieść niesie, że w ramach zaślubin Polski z Indiami wlała do Morskiego Oka wodę ze świętej indyjskiej rzeki Ganges”. Zachętą do bliższego przyjrzenia się tej postaci niech będą słowa jednej z osób, które ją znały: „jej życie i praca były pięknym mostem między Zachodem i Wschodem”.

W publikacji wydawnictwa Bellona nie brakło również miejsca dla polskiego Dickensa w spódnicy, czyli Natalii Rolleczek, Alicji Iwańskiej, zwanej blond włosą Mata Hari, muzy Witkacego – Izabeli Czajki, lwowskiej bomby śmiechu - Włady Majewskiej, Barbary Skargi – nieustraszonej kobiety, która z humorem potrafiła opowiadać o 10 latach spędzonych w sowieckim łagrze oraz Michaliny Wisłockiej – autorki głośnej książki erotycznej: „Sztuka kochania”.

„Niepokorne córy II Rzeczypospolitej i PRL” to obowiązkowa lektura dla tych czytelniczek, które pragną dowiedzieć się czegoś więcej o kobietach, którym: „swoim samozaparciem i niezłomnym charakterem udało się choć nieco ukruszyć mur konwencji kulturowych, obyczajowych, politycznych”. Każda z nich - jak pisze autor - była wyjątkowa na swój sposób i brała  los we własne ręce.

Wyraziste osobowości, zadziwiające doświadczenia życiowe, tytaniczna praca i dorobek, nieustanne zmaganie się z przeciwnościami losu, własnymi słabościami, stereotypami i światem, który jakże często postrzegał kobietę tylko i wyłącznie jako „słabszą płeć”, matkę Polkę i strażniczkę domowego ogniska. To wszystko i o wiele więcej znaleźć można w „Niepokornych córach II Rzeczypospolitej i PRL” - pozycji, która przypomina biografie tych przedstawicielek płci pięknej, które słowa: „zwyczajna”, nie miały ewidentnie w swoim codziennym słowniku.

Iwona Trojan
(iwona.trojan@dlalejdis.pl)

Jarosław Molenda: „Niepokorne córy II Rzeczypospolitej i PRL”, Warszawa, wydawnictwo Bellona, 2016