„Pułapka szczęścia. Przestań walczyć, zacznij żyć” – recenzja

Russ Harris to lekarz, psychoterapeuta i life coach. Z mojej perspektywy jednak jest to przede wszystkim wybitny międzynarodowy popularyzator terapii akceptacji i zaangażowania (ACT). Z jego warsztatem pisarskim miałam przyjemność zapoznać się dzięki lekturze książek „Pożegnaj wagę”, napisanej we współautorstwie, oraz „Zdrowa pewność siebie”, już w pełni autorskiej. Byłam – i do dziś jestem! – oczarowana. Harris zwraca się do czytelnika, a w przypadku „Zdrowej pewności siebie” czytelniczki, jak do znajomego. Lekka i przyjacielska formuła, pomimo merytorycznego charakteru treści, sprawia wrażenie pogawędki dwóch osób równych statusem, przy czym jedna ma znacznie więcej wiedzy i doświadczenia, z których druga może czerpać pełnymi garściami.

„Pułapka szczęścia” to zatem moja trzecia pozycja Harrisa. Byłam przekonana, że skoro ma jednego autora, jej przekaz również będzie skierowany do kobiet. Zakładałam, że taki jest styl Harrisa. Pomyliłam się. (Na dodatek zdałam sobie sprawę, że forma żeńska mogła być decyzją tłumacza, a nie autora. Brawo ja!) Tym razem czytelnik może być dowolnej płci, a w tłumaczeniu zastosowano pisownię z ukośnikiem, np. „ćwiczyłaś/ćwiczyłeś”. Dla mnie spoko, chociaż muszę przyznać, że podczas lektury „Zdrowej pewności siebie” czułam specyficzną więź z Harrisem, właśnie przez to wrażenie, że naprawdę zwraca się do mnie.

Książka poświęcona została szczęściu. Zaczyna się nieco filozoficznie – Harris zaprasza czytelnika do refleksji nad tym, dlaczego trudno być szczęśliwym, czy szczęście to aby na pewno naturalny stan człowieka, a także co bycie szczęśliwym w ogóle oznacza. To bardzo ważny fragment książki, ponieważ bez zrozumienia, jaką definicję szczęścia przyjmuje autor, można omylnie zrozumieć ideę budowania szczęśliwego życia w jego ujęciu. Dalej Harris, zgodnie z filozofią stojącą za terapią ACT, pokazuje czytelnikowi, iż szczęście niejako się wybiera i osiąga, a robi się to poprzez działania (lub brak podejmowania działań, w zależności od kontekstu). Za pomocą obrazków przedstawiających proste schematy z terapii ACT oraz realnych przykładów historii pacjentów autor tłumaczy, w jaki sposób można działać na rzecz swojego szczęścia. Pokazuje, że nie trzeba mieć idealnych warunków, by zapewnić sobie poczucie szczęścia. Ba! w życiu nie sposób mieć i utrzymać idealnych warunków, dlatego cały sens bycia szczęśliwym tkwi w akceptacji rzeczywistości wraz z jej nieprzyjemnymi elementami i angażowaniu się w to, na co ma się wpływ.

Tak samo jak inne książki Harrisa, „Pułapka szczęścia” nie jest podręcznikiem typu przeczytaj-i-poczuj-się-lepiej. Oczywiście lektura może nieść otuchę, np. za sprawą pomocy w dostrzeżeniu, że jest szansa na bycie szczęśliwym mimo niesprzyjających okoliczności. Przede wszystkim jednak jest to fantastyczny workbook do pracy własnej. Wymaga zaangażowania, wykonywania zadań i zmieniania swojego podejścia z pomocą wskazówek autora. Zmiana zawsze odbywa się w działaniu, co powinny mieć w pamięci osoby sięgające po samopomocowniki, zwłaszcza pisane w duchu terapii poznawczo-behawioralnej i nurtów trzeciej fali, takich jak ACT.

Warto jeszcze wspomnieć, że recenzowana przeze mnie pozycja to już drugie wydanie „Pułapki szczęścia”. Całkiem możliwe, że jeśli w przeszłości ją czytałaś, była to poprzednia wersja. W recenzowanej ponad połowa treści jest… zupełnie nowa! Harris zaprezentował nowe narzędzia, techniki, ćwiczenia. Dodał nowe rozdziały. Poza tym zdradził, że od pierwszego wydania, które w oryginale miało miejsce szesnaście lat wcześniej, zmienił się jego sposób myślenia, mówienia o różnych zagadnieniach i działania. Może to dobry powód, aby nie tylko przeczytać książkę po raz pierwszy, jeśli się jej nie czytało, ale także po raz kolejny, jeżeli miało się do czynienia tylko z poprzednim wydaniem? Oczywiście jako względnie świeża fanka Harrisa uważam to za pytanie retoryczne.

Olga Kublik

Russ Harris, „Pułapka szczęścia. Przestań walczyć, zacznij żyć”, wyd. II, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot, 2024.